Ieper (augustus 2006)

Weer terug van vakantie heeft het gewone leventje weer zijn vorm gekregen en om de gedachten aan de bloedhete weken in juli weer te vergeten is het weer bestendig, …slecht wel te verstaan.
Een leuk vooruitzicht nog is het geplande forumweekend op 25 en 26 augustus in de omgeving van Ieper. Het klinkt aanlokkeljk maar de twijfel slaat toe, is het wel wat voor mij. Musea en dergelijke zijn nog wel te behappen voor mij, maar loopgraven en een bezoek aan de diggers, ik zie genoeg beren op de weg.
Enkele emailcontacten met forumleden en de overredingskracht van Ingrid trekken me uiteindelijk over de streep. Maar nu nog de overnachting? Gezien de positieve ervaringen van november 2005 valt de keuze op Varlet farm bij Passendale maar na enkele emailtjes blijkt het hier het hele weekend al vol te zitten. Verder zoeken dus.
Al snel vinden we een andere bestemming, vakantieboerderij De Mare Stee in Gits. Hier blijkt nog een 2-persoons studio vrij te zijn voor het bewuste weekend. Het plaatsje Gits blijkt precies tussen de ontmoetingplaatsen Sint.Juliaan en Koekelare te liggen dus als vertrekpunt is het ideaal.
Het bewuste weekend breekt aan en zoals ondertussen gebruikelijk is geworden de afgelopen weken regent het. Na de kinderen ondergebracht te hebben bij familie wordt de reis naar Belgie aangevangen. En het zit niet mee. De wegen zijn overvol en de sluipweggetjes zijn bij meerderen bekend zodat de reis langzaam vordert. Na 3 uur wordt de grens bereikt en dan hebben we Antwerpen nog voor de boeg. Maar als de nood het hoogst is, is de redding nabij, Antwerpen blijkt file-vrij te zijn.
Voorbij Antwerpen gaat het gesmeerd, het weer is ook beter geworden en al gauw bereiken we Gits. Maar dan? De routeplanner heeft ons dan wel nabij de plek van bestemming gebracht maar dan raken we het spoor bijster. Enig zoeken is het resultaat, maar na logisch nadenken (en de hulp van een bewoner) bereiken we om 21.00 uur de plek van bestemming.
De eerste indruk is positief, de studio ziet er leuk uit, redelijk te begaan met mijn rolstoel en de ontvangst door de eigenaresse Gratienne is allerhartelijkst.
De lange reis heeft wel zijn tol geeist en na een snelle hap gaan letterlijk en figuurlijk de luiken dicht. De volgende dag wacht een druk programma, we moeten vroeg weer op dus alle ingredienten voor een goede nachtrust zijn aanwezig.

De wekker meldt zich al weer vroeg en na het meegebrachte brood te hebben genuttigd gaan we op pad naar de eerste ontmoetingsplek, het centrum van St.Juliaan. Naarmate we dichterbij komen begint de omgeving toch wel bekende trekken te vertonen en ruim op tijd rijden we het centrum van St.Juliaan binnen.
We kijken rond en al gauw verraden de vele Nederlandse auto's waar de ontmoetingsplek is, uiteraard vlak bij een cafe. We parkeren de auto, en stappen uit om op het plein al kennis te maken met enkele andere forumleden. Tot nu toe alleen bekend van hun "naam" op het forum, nu met gezicht erbij.
Al gauw begint het cafe leeg te stromen en is de meute klaar voor vertrek. De groep die zich verzamelt heeft op het plein is aardig op sterkte maar in tegenstelling tot schoolreisjes goed in toom te houden.
Als eerste op het programma van deze dag staat de Pond farm in de buurt van St.Juliaan. De sliert Nederlandse en Belgische auto's zet zich in beweging, een mooi gezicht zo op de vroege morgen. Na enkele kilometers is de farm al bereikt, te kort om onderweg mensen kwijt te raken. Als ik de groep auto's zie vraag ik mij af of ze allemaal een plekje weten te vinden op het terrein van de Pond farm maar met enig kunst- en vliegwerk weet dit te lukken.
Nadat iedereen de auto heeft verlaten en een plek heeft weten te vinden op het binnenterrein worden we allen welkom geheten door de zoon des huizes, ook een forumlid. Hij vertelt in het kort wat over de geschiedenis van de farm, een groot gedeelte van het verhaal kan ik helaas niet volgen, en nodigt ons uit om een kijkje te nemen op het terrein van de farm waar een groot aantal gevonden voorwerpen uit de eerste wereldoorlog te bezichtigen zijn.
Na even snel een jas aangetrokken te hebben, ook in Belgie kan het regenen, nemen we een kijkje in de schuur waar een groot aantal voorwerpen uitgestald zijn.
Te zien aan de voorwerpen die er liggen is er genoeg gevonden en waarschijlijk nog te vinden rondom de boerderij. Het is ondertussen gestopt met regenen, het buitje was puur bedoeld als waarschuwing, en we nemen een kijkje aan de voorkant van de boerderij. Te zien valt een oude bunker voor de boerderij, en nog wat meer zaken, in beslag genomen door wat dieren die het als onderkomen gebruiken.
De tijd leent zich om nader kennis te maken met andere forumleden. Leuk om te praten met mensen waarmee je slecht vluchtig "forumcontact" hebt gehad. Toch weer indrukwekkend om te zien hoeveel "troep" er zoveel jaren na dato nog uit de grond wordt gehaald.

De middag heeft ondertussen zijn intrede gedaan zodat de hele groep zich weer in beweging zet naar een geschikt onderkomen om te eten. Na enig rondrijden wordt er uiteindelijk een geschikt restaurant gevonden in St.Juliaan, parkeerplaatsen zijn ook in ruime mate aanwezig zodat niks meer een goede lunch in de weg staat.
Wat een goede lunch is blijft nog even onduidelijk, de tropische kreten op de menukaart maken niet echt duidelijk wat er bedoeld wordt, maar het improviserend vermogen van forumleden blijft toch weer in voldoende mate aanwezig te zijn zodat iedereen op een gegeven moment wat te eten voor zich heeft staan.
Te zien aan de hoeveelheid personen die er binnen zitten is het toch gelukt om mensen kwijt te raken, maar die zullen ook wel aan een volle maag komen.
Het programma voor de dag is aan verandering onderhevig en nadat iedereen uitgegeten is verplaatst de groep zich naar het Duitse oorlogskerhof "Langemark". Ook ditmaal niet ver en na de auto op een flinke afstand van het kerkhof neergezet te hebben gaat het met de benenwagen naar het kerkhof toe. Vreemd om te constateren de gedaanteverwisseling die de begraafplaats heeft ondergaan. De laatste maal dat Ingrid en ik hier waren was het steenkoud, de bomen hadden geen bladeren en we waren blij weer in de auto te zitten na even op de begraafplaats geweest te zijn. Nu oogt het allemaal veel vriendelijker, met een lekkere temperatuur en groene bomen. Eigenlijk paste de sfeer van november vorig jaar beter bij het doel van het bezoek, maar je hoort mij niet klagen.
Bij de ingang wordt er verzameld en houden enkele forumleden een verhaal over het kerkhof en wat interessante verschillen tussen Duitse en geallieerde kerkhoven, vooral de Britse.
In eerste instantie is het moeilijk het verhaal te volgen omdat achter mij een gids een verhaal aan het afsteken is voor een andere groep. Wel mooi stereo maar helaas een ander verhaal! Wat dichterbij gekomen is het verhaal goed te volgen zodat me een boel nieuwe zaken bekend worden.
Waar op de Britse begraafplaatsen vrijwel altijd individuele graven zijn, zijn er op de Duitse begraafplaatsen veelal massagraven te vinden. Vele Duitsers zijn er ook in Duitsland begraven terwijl Britse slachtoffers vaak begraven werden op de plek waar ze gesneuveld zijn.
Het verhaal gaat ook dat vele Duitse slachtoffers verbrand zijn om het moreel in de Heimat hoog te houden, treinladingen vol slachtoffers dragen daar niet aan bij.
Bekend is "Langemark" vooral van de studenten die hier in 1914 gesneuveld zijn. Vol enthousiasme storten zij zich in een oorlog, gevoerd met de modernste wapens maar met een achterhaalde krijgsfilosofie. Het trieste resultaat hiervan is op alle begraafplaatsen aan het toenmalige front te vinden.
De verhalen die er verteld worden stemmen niet tot vrolijkheid, eigenlijk zou het verplichte kost moeten zijn om tenminste eenmaal in ieders leven een kijkje te nemen op dergelijke begraafplaatsen om te zien waartoe oorlog kan leiden.
Na nog een tijdje rondgekeken te hebben, en foto's gemaakt te hebben, verplaatst de groep zich naar de, eigenlijk weet ik niet goed hoe je het moet noemen, herdenkingsruimte naast de begraafplaats. M.b.v. monitoren wordt het verhaal verteld van de strijd van toen. Daarna verplaatst het gezelschap zich naar de bunker die gelegen is aan het weggetje naast de begraafplaats. Niet echt toegankelijk voor mij maar vertoeven in de lekkere zon maakt een hoop goed.

Het programma wordt weer opgepakt en de volgende bestemming is de Engelse begraafplaats "Tyne Cot". Daar aangekomen blijkt het gezelschap flink geslonken te zijn, de meute van de morgen is haast gehalveerd. Op de begraafplaats maken we een ronde, begeleid door wederom een forumlid, die getuige zijn verhalen, zich uitstekend verdiept heeft in begraafplaatsen.
Het verschil tussen de Duitse begraafplaats waar we net vandaan komen en de Engelse begraafplaats is enorm. Strak in het gelid staan de duizenden kruizen op een strak gemaaid gazon. Via de verhalen van Erik begint de begraafplaats te "leven". Getuige de vele verhalen die hij heeft bij het enorme aantal kruizen begin je welhaast het idee te krijgen dat hij van iedere gesneuvelde die hier ligt wel het verhaal kent.
In vogelvlucht komen we langs de graven van degenen die een Victoria Cross posthuum toegekend hebben gekregen, de vele regimenten die gevochten hebben rond Ieper, een generaal, de enigste tanker die hier begraven ligt.
Het graf van de tanker vindt ik buitengewoon boeiend, misschien de link met mijn diensttijd die ik moest uitdienen in een dergelijk stalen gevaarte. De situaties zijn natuurlijk niet te vergelijken met elkaar maar toch.
Het weer begint er ondertussen dreigend uit te zien maar voorlopig blijft het nog droog. De tocht over de begraafplaats verloopt traag maar daarom niet minder interessant. De vele verhalen maken dat de tocht nooit verveelt.
Op een gegeven moment dreig ik vast te lopen aangezien een flinke verhoging zich aanmeld. Een wheelie maken lijkt me onmogelijk en uitstappen is na deze vermoeiende dag ook niet echt aanlokkelijk. Voordat ik alle alternatieven de revue kan laten passeren zweef ik tussen twee forumleden boven de grond en is de drempel al genomen. Zo kan het dus ook en wordt de tocht voortgezet met dank aan de `tillers`.
We zijn aangeland bij het grote kruis aan het eind van de begraafplaats waar zich ook de grote hoeveelheid gedenkpanelen zich bevinden. Bij het zien van al die namen besef je wat hier heeft plaatsgevonden.
Allerlei wetenswaardigheden passeren weer de loep. Waar het lijkt alsof sommige grafstenen geheel willekeurig zijn neergezet blijkt ook hier weer een bedoeling achter te zitten. In een aatal graven bevonden zich meerdere personen die tijdelijk begraven werden, maar na de strijd niet meer geidentificeerd konden worden. Gebroederlijk staan de grafstenen nu kort naast elkaar, afwijkend van de andere, maar allemaal te verklaren.
De avond heeft ondertussen zijn intrede gedaan en voor degenen die ´s avonds nog de `Last Post` in Ieper bij willen wonen begint de tijd nu echt te dringen. Zelf heb ik de illusie niet meer om dit te redden, de vermoeiende dag begint zijn tol te eisen. Na de rest van het gezelschap gedag te hebben gezegd besluiten we weer terug te keren naar onze studio. Toch weer een hoop gezien en gehoord deze middag, waar we vroeger in sneltreinvaart over de begraafplaats heen liepen zijn we nu een aantal uren beziggehouden, en een hoop wijzer geworden.
De verblijfplaats voor de nacht wordt snel bereikt en na een snel avondmaal te hebben genuttigd wordt het bed toch wel erg aanlokkelijk. De aanwezige veestapel van geiten, kippen, ganzen wordt nog even voorzien van het laatste overtollige brood en het bed wordt opgezocht want de volgende morgen wacht weer een dag vol nieuwe dingen.

Na een weldadige nachtrust dient de nieuwe dag zich al weer vroeg aan. Een hoop activiteiten moeten plaatsvinden in een korte tijd en goed eten is daar slechts een klein onderdeel van. Maar de klussen worden geklaard en ruim op tijd verlaten we "De Mare Stee", na afscheid te hebben genomen van Gratienne en haar echtgenoot. Het weer is goed, de routebeschrijving is thuis al uitgeprint, dus niks staat de tocht meer in de weg.
De reis gaat voorspoedig en Koekelare is snel bereikt. Maar dan is het zoeken naar het Lange Max-museum. En dat is nog niet zo eenvoudig, maar gelukkig zit er een achteruit op de auto zodat we met enig keren toch de juiste weg weten te vinden.
Het museum bevindt zich midden in de binnenlanden en te zien aan het geringe aantal auto's wat zich op de parkeerplaats bevindt zijn we een van de eersten die zich hebben gemeld.
Al gauw zien we bekende gezichten en weten de tijd tot het begin van de bijeenkomst te benutten voor enkele leuke gesprekken met forumleden. Dit vindt plaats in een aangenaam zonnetje zodat de dag weer goed begint.
Een Belgische bezoeker slaat de spijker op zijn kop als we het hebben over de soms wat onduidelijke wegbewijzering onderweg. De borden zijn eigenlijk bedoeld voor de mensen die hier al wonen en niet zozeer voor degenen die hier voor het eerst zijn, zo vertelt hij. Meer in de trant van: "inderdaad, we zijn op de goede weg", dan "verdorie, daar hadden we afgemoeten".
De plek waar de bijeenkomst wordt gehouden ziet er goed uit, en ook warm, en boven! Maar zo op de vroege morgen is ook een trap voor mij nog een te nemen hindernis. De rolstoel wordt door enkele behulpzame bezoekers naar boven gebracht zodat wat mij betreft de bijeenkomst kan beginnen.
De eerste spreker deze dag is Lothair Vanoverbeke, een Belgische schrijver die een hele uiteenzetting houdt over een nabijgelegen vliegveld, Moorsele, dat in de eerste wereldoorlog gebruikt werd door de Duitsers. Getuige zijn verhaal heeft hij veel tijd en moeite gestoken in dit vliegveld en zijn historie. Hij heeft er ook een boek over geschreven zodat de liefhebber de mogelijkheid heeft om het vertelde verhaal nog eens na te lezen.
Interessant, maar na 3 kwartier kan ik toch niet helemaal meer de aandacht vasthouden. De temperatuur begint ook aardig te stijgen wat ook niet bijdraagt aan een heldere geest.
De volgende spreker die op het programma staat is Jan van der Fraenen, een medewerker van het WO-1 museum in Passendale. Hij houdt zich bezig met een project waarbij van enkele tientallen, bij de slag om Passendaele in 1917, gesneuvelde geallieerde soldaten een compleet levensverhaal wordt weergegeven.
Het complete leven van deze soldaten wordt nageplozen, vanaf hun geboorte tot het tijdstip van overlijden, en wordt op schrift, en beelden, neergezet. Zo krijgen de soldaten opeens een gezicht, waar zij eerder tot de vele tienduizenden kruizen behoorden.
Te horen aan het verhaal een zeer tijdrovende klus, maar ook zeer dankbaar getuige de reacties van familieleden. Het voornemen is om dit project in 2007 voort te zetten zodat nog meer soldaten een gezicht en een verhaal krijgen. Een zeer interessant verhaal, zeker een aanrader om dit van nabij te bekijken in het museum zelf, danwel op het internet.
We zijn ondertussen in de middag aangeland, de ruilbeurs en de barbecue staan op stapel. Met hulp van anderen weten ikzelf en mijn vervoermiddel weer beneden te komen waar we buiten, in de zon, ons tegoed doen aan het overvloedige vlees van de barbecue.
De mogelijkheid bestaat om de plek te bezoeken waar het kanon "De Lange Max" heeft gestaan, maar de weg ernaar toe nodigt mij niet echt uit, zodat ik hier maar geen gebruik van maak.
Er staan deze middag nog meer interessante besprekingen gepland maar hier buiten, zittend in de zon, wordt me toch duidelijk dat het weekend zijn tol begint te eisen. Nog een keer naar boven toe zie ik niet echt zitten dus na kortstondig overleg besluiten we om weer terug te gaan naar huis, toch gauw nog 4 a 5 uur rijden.
Na gedag te hebben gezegd aan andere forumleden stappen we in de auto om de lange weg naar huis weer te beginnen. Een reis die alleszins meevalt aangezien het verkeer rond Gent en Antwerpen ons gunstig gezind is en we de hele weg goed kunnen doorrijden.
Terugkijkend op dit weekend kan ik zeggen dat het heel geslaagd is geworden. Ogenschijnlijk maar weinig nieuwe dingen gezien maar door de verhalen erom heen alleen maar nieuwe dingen gezien. Ook de gesprekken met andere forumleden waren leuk en zelfs Ingrid, totaal niet geinteresseerd in WO-1, heeft een leuk weekend achter de rug. Waar ik dreigde vast te lopen, cq. te rijden, waren er altijd behulpzame handen om me weer vlot te trekken.
Fascinerend om te zien dat de gebeurtenissen van bijna 90 jaar gelden nog zoveel mensen trekken en, getuige het nog steeds groeiende aantal forumleden, waar de rek nog steeds niet uit is.